Adolygu Ffiseg: TGAU Gwyddoniaeth (Dwyradd) · dysgu o 2016
Mae'r canllaw hwn ar gyfer yr hen gymhwyster a addysgir o 2016. Mae'r dudalen yn dangos gofynion Ffiseg ynghyd â sgiliau cyffredin ac Uned 7; dewiswch wyddor arall uchod i newid y cwmpas.
Cod cymhwyster: 60182362
Manylion y cwrs
Asesiad Chwe arholiad ysgrifenedig 75 munud a 60 marc, pob un yn cyfrannu 15%, ac Asesiad Ymarferol Uned 7 sy’n cyfrannu 10%; haf 2027 yw’r asesiad llawn olaf, gydag ailsefyll ym mis Ionawr 2028 os bydd galw.
Ticiwch bwynt ar ôl ei adolygu. Caiff y cynnydd ei gadw ar y ddyfais hon yn unig; nid yw’n mesur meistrolaeth.
Canllawiau cwrs wedi’u hadolygu
Pwyntiau adolygu, gyda’r esboniad wrth eu hochr
Agorwch bwynt i ddarllen beth i’w wybod, sut i’w ddefnyddio mewn asesiad, esboniad mewn iaith syml a hunanwirio. Mae’r atebion yn aros ynghudd nes i chi ddewis eu dangos.
Opsiynau a ffynhonnell
Haen Uned 1
- Sylfaen
- Uwch
Haen Uned 2
- Sylfaen
- Uwch
Haen Uned 3
- Sylfaen
- Uwch
Haen Uned 4
- Sylfaen
- Uwch
Haen Uned 5
- Sylfaen
- Uwch
Haen Uned 6
- Sylfaen
- Uwch
Dewiswch bob opsiwn cwrs perthnasol cyn cyfrif y gofynion sydd wedi’u hadolygu.
Nid oes esboniadau wedi’u cwmpasu’n llawn ar gyfer y dewisiadau hyn eto. Mae’n bosibl y bydd cymorth rhannol isod. Defnyddiwch y fanyleb swyddogol a chyngor eich athro neu athrawes.
Nid oedd modd cadw’r cynnydd yn y porwr hwn. Bydd eich ticiau’n aros ar gyfer y dudalen hon yn unig.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.1 · Egwyddorion Cylchedau Trydanol
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 3.1 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Symbolau cydrannau safonol: cell, switsh, lamp, foltmedr, amedr, gwrthydd, gwrthydd newidiol, ffiws, LED, thermistor, LDR, deuod.
- Cylchedau cyfres: cerrynt yn aros yr un peth, folteddau'n adio i'r cyflenwad.
- Cylchedau paralel: foltedd yr un peth ar draws pob cangen, swm y ceryntau ym mhob cangen yw cerrynt y cyflenwad.
- Defnyddio amedrau (cyfres) a foltmedrau (paralel).
- Deddf Ohm: V = I × R.
- Effaith gwrthyddion ar gylched: cyfres yn cynyddu cyfanswm gwrthiant, paralel yn ei leihau.
- Pŵer fel egni dros amser (E = Pt).
- Hafaliadau pŵer: P = VI a P = I^2R.
- Amrywiad gwrthiant mewn cydrannau (lampau, deuodau, thermistorau NTC, LDRau).
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ymchwilio i nodweddion I-V ar gyfer gwrthydd, lamp ffilament, a deuod.
- Cyfrifo V, I, R gan ddefnyddio V=IR.
- Cyfrifo pŵer gan ddefnyddio P=VI a P=I^2R.
- Cyfrifo egni gan ddefnyddio E=Pt.
Mewn iaith syml
Mae'r wers hon yn ymdrin â sut mae cylchedau trydanol yn cael eu hadeiladu a'u mesur. Dysgwn am y berthynas rhwng foltedd, cerrynt, a gwrthiant, a sut i gyfrifo pŵer a ddefnyddir gan gydrannau.
Hunanwirio
Os oes gennych gylched gyfres gyda dau wrthydd o 10 ohm, beth yw cyfanswm y gwrthiant?
Dangos yr ateb
10 ohm + 10 ohm = 20 ohm.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.1 · Cysylltiadau Cylchedau Cymhleth (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 3: Uwch · Testun 3.1 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cyfrifo cyfanswm gwrthiant a cherrynt mewn cylchedau cyfres, paralel, a chyfuniadau.
- Hafaliad gwrthiant cyfres: R = R1 + R2.
- Hafaliad gwrthiant paralel: 1/R = 1/R1 + 1/R2.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cyfrifo gwrthiant cyfatebol mewn cylchedau cyfuniad (cyfres a pharalel).
- Enghraifft: 6 Ω a 3 Ω mewn paralel: 1/R = 1/6 + 1/3 = 1/2, felly R = 2 Ω. Gyda 1 Ω mewn cyfres ar gyflenwad 6 V, Rcyfanswm = 3 Ω ac I = 2 A. Mae 2 V ar draws y gwrthydd cyfres a 4 V ar draws pob cangen. Mae ceryntau’r canghennau, 4/6 A a 4/3 A, yn adio i 2 A.
Mewn iaith syml
Mae'r wers hon yn ymdrin â chyfrifiadau mwy datblygedig ar gyfer cylchedau sy'n cynnwys cysylltiadau cyfres a pharalel cymysg.
Hunanwirio
Os oes gennych ddau wrthydd o 4 ohm mewn paralel, beth yw cyfanswm y gwrthiant?
Dangos yr ateb
1/R = 1/4 + 1/4 = 0.5. Felly R = 2 ohm.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.2 · Cynhyrchu a Thrawsyrru Trydan
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 3.2 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Manteision ac anfanteision technolegau adnewyddadwy ac anadnewyddadwy.
- Proses cynhyrchu mewn gorsaf bŵer tanwydd.
- Diagramau Sankey ar gyfer trosglwyddo egni.
- Hafaliad effeithlonrwydd: (Egni/pŵer defnyddiol / Cyfanswm) × 100.
- Grid Cenedlaethol: monitro galw a dosbarthu.
- Defnydd o newidyddion codi/gostwng foltedd wrth drawsyrru.
- Hafaliad pŵer: P = VI.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dadansoddi data eilaidd ar effeithlonrwydd a dibynadwyedd gorsafoedd pŵer.
- Lluniadu a dehongli diagramau Sankey.
- Cyfrifo effeithlonrwydd egni.
- Cyfrifo cerrynt/foltedd/pŵer yn y Grid Cenedlaethol.
Mewn iaith syml
Mae'r wers hon yn esbonio sut mae trydan yn cael ei gynhyrchu o wahanol ffynonellau a sut mae'n cael ei ddosbarthu'n ddiogel ac effeithlon drwy'r Grid Cenedlaethol.
Hunanwirio
Os yw gorsaf bŵer yn derbyn 1000MW ac yn cynhyrchu 400MW o drydan, beth yw'r effeithlonrwydd?
Dangos yr ateb
(400 / 1000) × 100 = 40%.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.3 · Trosglwyddo Egni Thermol ac Ynysu
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 3.3 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Trosglwyddo egni: dargludiad, darfudiad, a phelydriad.
- Dwysedd = màs / cyfaint.
- Trefniant atomau/moleciwlau mewn solidau, hylifau, a nwyon.
- Dulliau lleihau colled gwres (ynysu llofft, gwydro dwbl, etc.).
- Amser talu yn ôl (payback time) a materion economaidd/amgylcheddol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ymchwilio i ddulliau trosglwyddo gwres.
- Mesur dwysedd hylifau a solidau.
- Cyfrifo amser talu yn ôl ar gyfer technolegau ynysu.
- Defnyddio data i gymharu ffynonellau egni gwresogi.
Mewn iaith syml
Dysgwn sut mae gwres yn symud a sut gallwn arbed ynni ac arian trwy ynysu cartrefi'n effeithlon.
Hunanwirio
Os yw ynysu yn costio £400 ac yn arbed £100 y flwyddyn, beth yw'r amser talu yn ôl?
Dangos yr ateb
4 blynedd.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.3 · Mechanweithiau Uwch Trosglwyddo Egni (Higher)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 3: Uwch · Testun 3.3 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Dargludiad: model mudiant moleciwlau.
- Rôl electronau symudol mewn metelau ar gyfer dargludiad gwres.
- Darfudiad: effaith newidiadau cyfaint a dwysedd ar symudiad hylifau/nwyon.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Esbonio trwy fodelau moleciwlaidd a strwythur atomig metelau.
Mewn iaith syml
Mae'r wers hon yn rhoi esboniad gwyddonol manylach ar sut mae gwres yn symud ar lefel atomig.
Hunanwirio
Pam mae metelau yn ddargludyddion gwres gwell na phlastig?
Dangos yr ateb
Mae metelau yn cynnwys electronau symudol sy'n cario egni yn gyflym.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.4 · Trydan yn y Cartref
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 3.4 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cilowat (kW) a Cilowat awr (kWawr).
- Cyfrifo cost trydan.
- Cerrynt eiledol (c.e.) vs Cerrynt union (c.u.).
- Diogelwch: ffiwsiau, mcb, rccb.
- Gwifrau'r gylched gylch (byw, niwtral, daearu).
- Effeithiolrwydd cost technolegau adnewyddadwy domestig.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cyfrifo cost defnydd trydan.
- Cyfrifo cyfraddiadau ffiwsiau priodol.
- Dadansoddi data effeithlonrwydd offer (bandiau A-G).
- Gwerthuso effeithiolrwydd tyrbinau gwynt/solar.
Mewn iaith syml
Dysgwn sut mae ein cartrefi'n cael eu cyflenwi â thrydan yn ddiogel, sut rydym yn talu amdano, a sut i gymharu effeithlonrwydd offer a thechnolegau cartref.
Hunanwirio
Os yw tegell 2kW yn rhedeg am 0.5 awr a chost yr uned yw 20c, beth yw'r gost?
Dangos yr ateb
1 kWawr × 20c = 20c.
Grŵp testun
Uned 3 · 3.5 · Natur Tonnau a'r Sbectrwm Electromagnetig
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 3.5 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Tonnau ardraws vs arhydol.
- Termau: osgled, tonfedd, amledd, buanedd.
- Plygiant: newid buanedd a thonfedd wrth groesi ffin.
- Pelydriad ïoneiddio (uwchfioled, X, gama).
- Sbectrwm electromagnetig.
- Lloerenni geosefydlog.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ymchwilio i fuanedd tonnau dŵr.
- Defnyddio hafaliad: buanedd = tonfedd × amledd.
- Defnyddio hafaliad: buanedd = pellter / amser.
- Lluniadu graffiau tonnau ardraws.
- Dehongli diagramau blaendonnau.
Mewn iaith syml
Mae'r wers hon yn esbonio sut mae tonnau'n gweithio, o donnau dŵr i'r sbectrwm electromagnetig, gan gynnwys sut maen nhw'n trosglwyddo egni a gwybodaeth.
Hunanwirio
Os yw ton yn teithio ar 300 m/s gyda thonfedd o 2 m, beth yw'r amledd?
Dangos yr ateb
150 Hz.
Gweld diagramau
Wave profile, wavefronts and frequencyCymharwch y diagram â’r esboniad, yna defnyddiwch y modd ymarfer cyn agor yr allwedd.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.1 · Mudiant, Graffiau a Diogelwch Ffyrdd
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.1 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Buanedd yw pellter a deithir fesul uned amser, mewn m/s. Mae cyflymder hefyd yn cynnwys cyfeiriad. Cyflymiad yw cyfradd newid cyflymder, mewn m/s²; arafiad yw cyflymiad sy'n lleihau buanedd.
- Ar graff pellter-amser, goledd = buanedd a llinell lorweddol = llonydd. Ar graff cyflymder-amser, goledd = cyflymiad a llinell lorweddol = cyflymder cyson.
- Hafaliadau: buanedd = pellter/amser; cyflymiad = (cyflymder terfynol − cyflymder cychwynnol)/amser. Defnyddiwch unedau a chyfeiriadau cydnaws.
- Pellter meddwl yw'r pellter tra bo'r gyrrwr yn ymateb; pellter brecio yw'r pellter tra bo'r breciau'n gweithredu. Cyfanswm pellter stopio = pellter meddwl + pellter brecio.
- Gall blinder, alcohol a thynnu sylw ymestyn amser adweithio. Mae buanedd uchel, ffyrdd gwlyb neu rewllyd a theiars neu freciau gwael yn cynyddu pellter brecio. Mae mwy o fuanedd yn cynyddu pellter meddwl hefyd.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Ar graff pellter-amser, cyfrifwch y goledd fel newid pellter / newid amser. Enghraifft: 60 m mewn 3 s ar linell syth yw 20 m/s. Ar graff cyflymder-amser, cyflymiad yw'r goledd: o 2 i 8 m/s mewn 3 s yw 2 m/s².
- Enghraifft pellter meddwl: ar 20 m/s gydag amser adweithio 0.7 s, pellter meddwl = 14 m. Gyda phellter brecio 30 m, cyfanswm pellter stopio = 44 m.
- Defnyddiwch ddata am bellter stopio i drafod terfynau buanedd. Mae gwregys yn ymestyn amser stopio'r person, gan leihau ei arafiad a'r grym arno.
Mewn iaith syml
Mae mudiant yn disgrifio sut mae gwrthrych yn symud. Rydym yn defnyddio graffiau pellter-amser a buanedd-amser i ddeall cyflymiad. Mae diogelwch ar y ffyrdd yn dibynnu ar bellter stopio, sy'n cynnwys amser adweithio a phellter brecio.
Hunanwirio
Beth yw cyfanswm y pellter stopio?
Dangos yr ateb
Cyfanswm y pellter stopio yw swm y pellter meddwl a'r pellter brecio.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.1 · Graffiau Cyflymder-Amser (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 6: Uwch · Testun 6.1 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Arwynebedd o dan graff cyflymder-amser yw'r pellter wedi'i deithio.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddio graffiau cyflymder-amser i gyfrifo cyflymiad a phellter wedi'i deithio (drwy gyfrif sgwariau neu arwynebedd geometrig).
Mewn iaith syml
Ar lefel Uwch, rhaid gallu cyfrifo'r pellter a deithiwyd o graff cyflymder-amser trwy ganfod yr arwynebedd o dan y llinell.
Hunanwirio
Sut mae cyfrifo pellter o graff cyflymder-amser?
Dangos yr ateb
Trwy gyfrifo'r arwynebedd o dan y llinell (drwy gyfrif sgwariau neu ddulliau geometrig).
Grŵp testun
Uned 6 · 6.2 · Grymoedd a Deddfau Newton
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.2 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Inertia a màs fel mesur inertia.
- Deddf gyntaf Newton.
- Ail ddeddf Newton: grym cydeffaith = màs × cyflymiad (F=ma).
- Pwysau vs màs: W=mg (1 kg = 10 N ar y Ddaear).
- Grymoedd sy'n effeithio ar wrthrychau yn symud drwy'r aer a buanedd terfynol.
- Trydedd ddeddf Newton.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddio F=ma mewn cyfrifiadau.
- Defnyddio W=mg mewn cyfrifiadau pwysau.
- Egluro ymddygiad gwrthrychau sy'n disgyn.
Mewn iaith syml
Mae deddfau Newton yn disgrifio sut mae grymoedd yn effeithio ar fudiant. Mae pwysau yn wahanol i fàs ac yn dibynnu ar ddisgyrchiant.
Hunanwirio
Beth yw ail ddeddf Newton?
Dangos yr ateb
Grym cydeffaith = màs × cyflymiad (F = ma).
Grŵp testun
Uned 6 · 6.2 · Nodi Deddfau Newton (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 6: Uwch · Testun 6.2 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Gallu nodi (state) deddf gyntaf, ail a thrydedd ddeddf Newton yn gywir.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Nodi deddfau Newton yn y fanyleb yn fanwl.
Mewn iaith syml
Rhaid dysgu diffiniadau deddfau Newton ar gyfer y papur Uwch.
Hunanwirio
Nodwch ddeddf gyntaf Newton.
Dangos yr ateb
Bydd gwrthrych yn aros yn llonydd neu'n symud ar fuanedd cyson oni bai bod grym anghytbwys yn gweithredu arno.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.3 · Gwaith, Egni a Diogelwch
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.3 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Trosglwyddo egni pan mae grym yn gweithredu.
- Gwaith = Grym × pellter (W=Fd).
- Egni cinetig, egni potensial disgyrchiant ac egni elastig.
- F=kx (perthynas grym ac estyniad).
- Effeithlonrwydd cerbydau modur a nodweddion diogelwch.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cyfrifo gwaith gyda W=Fd.
- Trafod diogelwch cerbydau a cholledion egni.
Mewn iaith syml
Pan fydd grym yn symud gwrthrych, mae gwaith yn cael ei wneud sy'n golygu trosglwyddo egni.
Hunanwirio
Beth yw hafaliad gwaith?
Dangos yr ateb
Gwaith = Grym × pellter symudiad (W = Fd).
Grŵp testun
Uned 6 · 6.3 · Hafaliadau Egni a Graffiau Grym-Estyniad (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 6: Uwch · Testun 6.3 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Hafaliadau: Egni Cinetig (KE = 1/2mv^2) a Newid mewn Egni Potensial (PE = mgh).
- Gwaith wedi'i wneud ar sbring = arwynebedd o dan y graff grym-estyniad (W = 1/2Fx).
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddio'r hafaliadau KE a PE mewn cyfrifiadau.
- Cyfrifo gwaith ar sbring o graffiau F-x.
Mewn iaith syml
Mae'r hafaliadau hyn yn caniatáu inni gyfrifo egni'n fanwl a chanfod gwaith o arwynebedd graffiau.
Hunanwirio
Beth yw hafaliad egni cinetig?
Dangos yr ateb
KE = 1/2 × màs × (cyflymiad)^2.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.4 · Sêr a'r Bydysawd
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.4 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Cysawd yr haul: orbitau, planedau, corblanedau, comedau, asteroidau.
- Unedau pellter: km, US, l-y.
- Cylchred oes sêr: protoseren, seren prif ddilyniant, cawr coch, gorgawr, corrach gwyn, uwchnofa, seren niwtron, twll du.
- Sefydlogrwydd sêr, ymasiad niwclear.
- Dechreuad y cysawd o gwymp cwmwl o nwy a llwch.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Deall cylchredau oes sêr ac esblygiad y cysawd yr haul.
Mewn iaith syml
Mae'r Bydysawd yn esblygu gydag amser. Mae sêr yn llosgi trwy ymasiad, ac mae elfennau trwm yn cael eu bwrw allan i'r gofod gan uwchnofâu.
Hunanwirio
Beth sy'n cynnal sefydlogrwydd seren?
Dangos yr ateb
Cydbwysedd rhwng disgyrchiant a chyfuniad o wasgedd nwy a phelydriad.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.4 · Diagram Hertzsprung-Russell (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 6: Uwch · Testun 6.4 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Diagram H-R i ddangos priodweddau sêr a llwybr esblygiadol seren.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddio diagram H-R i ddadansoddi esblygiad sêr.
Mewn iaith syml
Mae'r diagram H-R yn ffordd o gartograffu sêr yn ôl eu priodweddau i weld sut maent yn newid.
Hunanwirio
Beth mae diagram H-R yn ei ddangos?
Dangos yr ateb
Priodweddau sêr a'u llwybr esblygiadol.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.5 · Ymbelydredd
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.5 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Nodiant: rhif niwcleon (A), rhif proton (Z), isotopau.
- Allyriannau: alffa (niwclews heliwm), beta (electron), gama (electromagnetig).
- Pelydriad cefndir, hapnatur dadfeiliad, pŵer treiddio.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trafod storio gwastraff niwclear.
- Deall y cysylltiad rhwng treiddiad a niwed biolegol.
Mewn iaith syml
Mae rhai atomau yn ansefydlog ac yn allyrru ymbelydredd. Mae hyn yn digwydd yn hapnabyddus.
Hunanwirio
Beth yw ymbelydredd alffa?
Dangos yr ateb
Niwclews heliwm (2 broton a 2 niwtron).
Grŵp testun
Uned 6 · 6.5 · Hafaliadau Niwclear (Uwch)
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Haen Uned 6: Uwch · Testun 6.5 (higher)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Hafaliadau dadfeiliad ymbelydrol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Llunio a chydbwyso hafaliadau niwclear gan ddefnyddio symbolau 4/2 He (alffa) a 0/-1 e (beta).
Mewn iaith syml
Ar lefel Uwch, rhaid gallu cydbwyso hafaliadau niwclear gan sicrhau bod rhifau màs ac atomig yn gywir ar y ddwy ochr.
Hunanwirio
Beth yw symbol gronyn beta?
Dangos yr ateb
0/-1 e neu 0/-1 β.
Grŵp testun
Uned 6 · 6.6 · Hanner Oes
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun 6.6 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Hanner oes: amser i hanner yr atomau ddadfeilio.
- Dadfeiliad yw'n hapnatur.
- Defnyddiau: olrhyddion, dyddio carbon, triniaethau meddygol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Plotio cromliniau dadfeiliad.
- Cyfrifo hanner oes o graffiau.
- Cyfrifiadau actifedd syml.
Mewn iaith syml
Mae hanner oes yn mesur cyflymder dadfeiliad ymbelydrol. Mae'n nodweddiadol i bob defnydd ymbelydrol.
Hunanwirio
Os yw actifedd yn 800 i 200 mewn 2 awr, beth yw'r hanner oes?
Dangos yr ateb
Mae 800 i 400 (un hanner oes), 400 i 200 (ail hanner oes). Mae dwy hanner oes mewn 2 awr, felly hanner oes = 1 awr.
Grŵp testun
Sgiliau ar draws y gwyddorau
- Craidd
Cwmpas: Craidd · shared-enquiry; core
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Defnyddio theori i ddatblygu rhagdybiaethau [L123]
- Rheoli newidynnau: annibynnol, dibynnol, a rheoledig [L123]
- Manwl gywirdeb (precision), trachywiredd (accuracy), ailadroddadwyedd (repeatability), ac atgynyrchioldeb (reproducibility) [L134]
- Adnabod hapgyfeiliornadau a systematig [L134]
- Risgiau a moeseg [L123]
- Technegau samplu [L123]
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cynllunio arbrofion i brofi rhagdybiaethau [L123]
- Defnyddio offer mesur yn gywir gan ddefnyddio unedau SI [L134]
- Cofnodi data, trosi rhwng ffurfiau, a thynnu casgliadau rhesymegol [L134]
- Cyfrifo ansicrwydd ac adnabod anomaliau [L134]
Mewn iaith syml
Mae ymchwil wyddonol yn cynnwys cynllunio, mesur a dadansoddi data yn wrthrychol. Mae'n bwysig rheoli newidynnau, defnyddio unedau SI yn gywir, a gwerthuso cyfeiliornadau er mwyn sicrhau bod y canlyniadau yn ddibynadwy.
Hunanwirio
Beth yw'r gwahaniaeth rhwng cyfeiliornad hap a chyfeiliornad systematig?
Dangos yr ateb
Mae cyfeiliornadau hap yn digwydd oherwydd amrywiadau ar hap mewn mesuriadau, tra bod cyfeiliornadau systematig yn gyson ac yn tueddu i beri i ganlyniadau fod yn anghywir yn yr un cyfeiriad.
- Craidd
Cwmpas: Craidd · shared-maths; core
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Defnyddio ffigurau ystyrlon, ffurf safonol, cymarebau, ffracsiynau a chanrannau [L164]
- Trosi unedau SI a defnyddio rhagddodiaid (tera i nano) [L134]
- Perthynas linol y = mx + c [L164]
- Tebygolrwydd syml [L164]
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cyfrifo cymedrau [L164]
- Plotio graffiau (echel x a y) a dehongli graddiant [L164]
- Amnewid gwerthoedd mewn hafaliadau gan ddefnyddio unedau addas [L164]
- Cyfrifo arwynebeddau petryalau a thrionglau [L164]
Mewn iaith syml
Defnyddir mathemateg i drin data gwyddonol, gan gynnwys cyfrifo cymedrau, defnyddio unedau cywir, trosi rhifau mawr/bach, a deall perthynas linol graffiau.
Hunanwirio
Os yw gwrthrych yn pwyso 2500g, faint yw hynny mewn kg?
Dangos yr ateb
2.5 kg
- Uwch
Cwmpas: Uwch · Uwch mewn naill ai Haen Uned 1 neu Haen Uned 2 neu Haen Uned 3 neu Haen Uned 4 neu Haen Uned 5 neu Haen Uned 6 · shared-maths; higher
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Lluniadu a defnyddio goledd tangiad i gromlin fel mesur o gyfradd newid ar unwaith [L164]
- Arwyddocâd ffisegol arwynebedd o dan gromlin [L164]
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cyfrifo graddiant tangiad ar gromlin [L164]
- Mesur arwynebedd o dan gromlin drwy gyfrif sgwariau [L164]
Mewn iaith syml
Ar lefel uwch, rydym yn defnyddio tangiadau i ddod o hyd i gyfraddau newid ar gromliniau ac yn defnyddio cyfrif sgwariau i ddod o hyd i arwynebedd o dan gromliniau.
Hunanwirio
Pam rydym yn defnyddio tangiad ar gromlin?
Dangos yr ateb
I fesur y gyfradd newid ar bwynt penodol ar gromlin lle nad yw'r graddiant yn gyson.
Grŵp testun
Asesiad Ymarferol (Uned 7)
- Craidd
Cwmpas: Craidd · unit-7; core
Nid yw darllen y canllaw hwn yn cwblhau asesiad ymarferol. Nid yw’n cyfrif tuag at gynnydd yr arholiadau ysgrifenedig.
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Asesiad 10% o'r cymhwyster; dwy dasg [L112]
- Adran A (6 marc): Cael canlyniadau, grwpiau o dri, 60 munud [L112]
- Adran B (24 marc): Dadansoddi a gwerthuso, unigol, 60 munud [L112]
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Cymhwyso sgiliau arbrofol i gasglu data yn Adran A [L112]
- Dadansoddi a gwerthuso data yn Adran B heb gymorth [L112]
Mewn iaith syml
Mae Uned 7 yn asesiad ymarferol lle mae dysgwyr yn casglu data mewn grwpiau bach ac yna'n dadansoddi'r data hwnnw'n unigol dan amodau arholiad.
Hunanwirio
Beth yw ystyr lefel uchel o reolaeth yn Adran B?
Dangos yr ateb
Mae'n golygu bod yn rhaid i'r dysgwr weithio fel unigolyn heb adborth na chymorth gan yr athro.
Grŵp testun
Uned 3 · practical:3.1 · Nodweddion Cerrynt-Foltedd (I-V)
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:3.1 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae nodwedd I-V yn dangos sut mae'r cerrynt yn newid wrth i'r foltedd ar draws cydran newid.
- Defnyddir amedr (mewn cyfres) i fesur cerrynt (A) a foltmedr (mewn paralel) i fesur foltedd (V).
- Rhaid cadw tymheredd yn gyson wrth brofi gwrthydd sefydlog er mwyn osgoi newidiadau mewn gwrthiant.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Gosodwch gylched gyda chyflenwad pŵer DC, amedr, y gydran (gwrthydd neu ddeuod), foltmedr, a gwrthydd newidiol.
- Addaswch y gwrthydd newidiol i gael darlleniadau gwahanol o foltedd.
- Cofnodwch y cerrynt ar gyfer pob foltedd.
- Defnyddiwch yr hafaliad V = I × R i gyfrifo gwrthiant (R = V / I).
- Enghraifft: Os yw V = 2.0V ac I = 0.5A, yna R = 2.0 / 0.5 = 4Ω.
- Sicrhewch oruchwyliaeth athro oherwydd peryglon gwresogi a chylchedau byr.
- Defnyddiwch diagramau cylched safonol gyda symbolau priodol.
Mewn iaith syml
Mae'r arbrawf hwn yn mesur sut mae cydrannau trydanol yn ymateb i foltedd gwahanol. Trwy gynyddu'r foltedd yn raddol a mesur y cerrynt, gallwn ddarganfod a yw'r gydran yn dilyn Cyfraith Ohm neu os yw'n ymddwyn yn wahanol, fel mewn deuod.
Hunanwirio
Beth yw pwrpas y gwrthydd newidiol yn y gylched hon?
Dangos yr ateb
Mae'r gwrthydd newidiol yn caniatáu i ni newid y foltedd sy'n cael ei gymhwyso i'r gydran yn rheolaidd heb orfod newid y cyflenwad pŵer.
Grŵp testun
Uned 3 · practical:3.3 · Trosglwyddo Gwres a Dwysedd
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:3.3 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae gwres yn trosglwyddo trwy ddargludiad, darfudiad, ac ymbelydredd.
- Dwysedd = màs / cyfaint.
- Mae angen ystyried ansicrwydd mewn mesuriadau (e.e. +/- 0.1g ar falans).
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Trosglwyddo gwres: Defnyddiwch fariau metel gwahanol wedi'u gorchuddio â chwyr a'u gwresogi ar un pen i gymharu cyflymder dargludiad.
- Dwysedd solidau: Mesur màs ar falans, yna cyfaint (mesur hyd/lled/uchder ar gyfer solidau rheolaidd neu ddŵr a ddadleolir ar gyfer solidau afreolaidd).
- Dwysedd hylifau: Mesur màs silindr graddedig gwag, ychwanegu cyfaint hylif, mesur màs y silindr llawn, a chyfrifo màs yr hylif.
Mewn iaith syml
Mae'r ymarfer hwn yn canolbwyntio ar sut mae gwres yn symud a sut i gyfrifo dwysedd mater. Cofiwch fod darllen y dull hwn yn rhan o'ch dysgu ond nid yw'n disodli profiad ymarferol yn y labordy o dan oruchwyliaeth athro.
Hunanwirio
Os yw gwrthrych yn pwyso 20g ac yn dadleoli 5cm3 o ddŵr, beth yw ei ddwysedd?
Dangos yr ateb
Dwysedd = 20g / 5cm3 = 4g/cm3.
Grŵp testun
Uned 3 · practical:3.5 · Mesur buanedd tonnau dŵr
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:3.5 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Buanedd ton (v) = amledd (f) × tonfedd (λ).
- Mae angen mesur y pellter rhwng y tonnau a'r amser mae ton yn ei gymryd i deithio pellter penodol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddiwch danc crychdonnau (ripple tank) gyda ffynhonnell golau uwchben a dalen bapur gwyn oddi tano.
- Cynhyrchwch donnau plaen cyson gan ddefnyddio bar dirgrynol.
- Mesurwch y tonfedd trwy fesur y pellter rhwng 10 o gribau tonnau cyfagos ar y papur a rhannu â 10.
- Mesurwch yr amledd trwy gyfri nifer y tonnau sy'n pasio pwynt penodol mewn 10 eiliad a rhannu â 10.
- Cyfrifwch y buanedd: v = f × λ.
Mewn iaith syml
Defnyddiwch danc dŵr i greu tonnau. Rydych yn mesur pa mor hir yw pob ton (tonfedd) a faint o donnau sy'n digwydd bob eiliad (amledd). Mae lluosi'r ddau rif hyn yn rhoi buanedd y don.
Hunanwirio
Os yw tonfedd yn 0.05m a'r amledd yn 2Hz, beth yw'r buanedd?
Dangos yr ateb
0.1 m/s (0.05 × 2 = 0.1).
Grŵp testun
Uned 6 · practical:6.2 · Ymchwilio i fuanedd terfynol gwrthrych sy'n disgyn
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:6.2 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Mae buanedd terfynol yn cael ei gyrraedd pan fydd y grym gwrthiant aer yn hafal i bwysau'r gwrthrych.
- Wrth i wrthrych ddisgyn, mae'r cyflymiad yn lleihau wrth i'r grym gwrthiant gynyddu.
- Mae ansicrwydd yn deillio o amseru llaw a'r anhawster o nodi'r union bwynt lle mae buanedd yn sefydlogi.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Dewiswch ddeunyddiau: tiwb hir, hylif gludiog (neu aer os yw'r tiwb yn ddigon hir), gwrthrych bach, stwoper (stopwatch), a mesurydd metr.
- Marciwch bellter cyson ar hyd y tiwb, er enghraifft bob 10cm.
- Gollyngwch y gwrthrych a defnyddiwch y stwoper i fesur yr amser mae'n ei gymryd i basio pob marciwr.
- Cofnodwch yr amser ar gyfer pob pellter ar gyfer 3 treial er mwyn cael cymedr.
- Gwnewch yn siŵr bod yr oruchwyliaeth yn ddiogel drwy lanhau unrhyw hylif a allai ollwng.
Mewn iaith syml
Yn yr arbrawf hwn, rydych yn mesur pa mor gyflym mae gwrthrych yn disgyn trwy gyfrwng. Rydych yn disgwyl i'r gwrthrych gyflymu i ddechrau ac yna cyrraedd buanedd cyson pan fydd grymoedd yn gytbwys.
Hunanwirio
Sut y gallwch chi ddweud bod gwrthrych wedi cyrraedd ei fuanedd terfynol?
Dangos yr ateb
Pan fydd yr amser a gymerir i deithio pellter cyson yn aros yr un fath rhwng y marciwyr olaf, mae'r buanedd wedi dod yn gyson.
Grŵp testun
Uned 6 · practical:6.3 · Ymchwilio i graff grym-estyniad ar gyfer sbring
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:6.3 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Deddf Hooke: mae estyniad sbring yn gymesur â'r grym a gymhwysir cyn cyrraedd terfyn elastig.
- Grym (F) = k × e, lle mae k yn gysonyn y sbring ac e yn estyniad.
- Diffiniad o derfyn elastig: y pwynt lle nad yw'r sbring yn dychwelyd i'w hyd gwreiddiol.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Defnyddiwch stand, clamp, sbring, pren mesur metel a set o bwysau.
- Mesurwch hyd gwreiddiol y sbring heb bwysau.
- Ychwanegwch bwysau fesul un, gan fesur y hyd newydd bob tro.
- Cyfrifwch estyniad (e) = hyd mesuredig - hyd gwreiddiol.
- Cynlluniwch graff o grym (echel y) yn erbyn estyniad (echel x).
- Sicrhewch oruchwyliaeth athro wrth ddefnyddio pwysau trwm a chlampiau diogel ar y stand.
Mewn iaith syml
Trwy hongian pwysau ar sbring a mesur pa mor hir y mae'n ei ymestyn, gallwch ddangos perthynas uniongyrchol rhwng y grym a'r estyniad. Mae graff llinell syth yn cadarnhau bod y sbring yn dilyn Deddf Hooke.
Hunanwirio
Os yw sbring yn ymestyn 2cm o dan rym 5N, beth yw'r estyniad o dan rym 10N (cyn y terfyn elastig)?
Dangos yr ateb
4cm, gan fod y berthynas yn gymesur (y grym yn dyblu, felly mae'r estyniad yn dyblu).
Grŵp testun
Uned 6 · practical:6.6 · Modelu Hanner Oes Defnydd Radioactif
- Craidd
Cwmpas: Craidd · Testun practical:6.6 (core)
Agor y canllawiau adolygu
Beth i’w wybod
- Diffiniad hanner oes: yr amser sy'n angenrheidiol i hanner y niwclei ymbelydrol mewn sampl ddadfeilio.
- Defnyddir dis i fodelu proses ar hap dadfeilio niwclear.
Beth i’w wneud mewn asesiad
- Paratoi 100 o ddis mewn blwch.
- Ysgwyd y blwch a thaflu'r dis.
- Tynnu pob dis sy'n dangos '6'.
- Cofnodi nifer y dis sydd ar ôl yn y blwch.
- Ailadrodd y broses nes bod yr holl ddis wedi eu tynnu.
- Cynllunio tabl data: 'Nifer y tafliadau' (fel amser) a 'Nifer y dis ar ôl'.
- Dylid gwisgo gogls diogelwch os yw'r dis yn fach ac angen goruchwyliaeth athro.
Mewn iaith syml
Rydym yn defnyddio dis i ddangos sut mae deunydd ymbelydrol yn dadfeilio dros amser. Mae pob tafliad yn cynrychioli cam amser, ac mae cael '6' yn dynodi bod atom wedi dadfeilio.
Hunanwirio
Os oes gennych 100 o ddis ac ar ôl un tafliad mae 50 ar ôl, beth yw hanner oes y model?
Dangos yr ateb
Un tafliad (neu un cam amser) yw'r hanner oes yn y model hwn.
Sut mae OmniStudy yn helpu
- Atebwch gwestiynau arddull arholiad ar unrhyw destun isod a chael eich marcio mewn eiliadau, gydag adborth ar sut i ennill mwy o farciau.
- Cardiau fflach, cwisiau a gemau adolygu ar gyfer pob testun.
- Ymarfer papurau arholiad go iawn gyda chynlluniau marcio.
- Cynllunydd astudio gyda chyfrif i lawr at eich arholiadau, wedi ei adeiladu o amgylch eich testunau gwannaf.
- Mae popeth yn gweithio yn Gymraeg ac yn Saesneg.
Mae'r canllaw hwn ar gael yn Saesneg hefyd: Canllaw Saesneg
Barod i ddechrau?
Am ddim i ddechrau. Dewiswch eich pwnc, atebwch gwestiwn, a gwelwch eich marc cyntaf mewn munudau.
Dechreuwch adolygu am ddim